Ο πάγος, το μεθύσι, οι μέλισσες - Οι αλλόκοτες και τρομακτικές τακτικές πολέμου του Μεσαίωνα

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Οι εικόνες που έχουμε στο νου μας από τους πολέμους στον Μεσαίωνα, είναι γεμάτες ιππότες που ορμούν έφιπποι, τοξότες που εξαπολύουν «σμήνη» από βέλη και θωρακισμένους στρατιώτες που συγκρούονται πεζή μέσα στο χάος της μάχης και πολιορκίες που διαρκούν για μήνες ή χρόνια.

Όλα αυτά είναι βέβαια κομμάτι των συμβατικών πολεμικών τακτικών που κυριαρχούσαν στα πεδία των μαχών την περίοδο του Μεσαίωνα. Υπήρχαν όμως και άλλες, πιο ασυνήθιστες και -ενδεχομένως- αρκετά πιο τρομακτικές τακτικές που λένε πολλά τόσο για τη σκοτεινή επινοητικότητα όσο και για τις αντιλήψεις που επικρατούσαν τότε για την αξία της ανθρώπινης ζωής.

Από την εκτόξευση αηδιαστικών αντικειμένων μέχρι το να μεθούν τον εχθρό, οι τακτικές αυτές δείχνουν πως αρκετές φορές η καθιερωμένη στρατιωτική πρακτική παραμεριζόταν για «καλύτερα ή αμεσότερα» αποτελέσματα.

Το περιοδικό historyfacts.com παραθέτει ορισμένες από τις πιο παράξενες τακτικές μάχης που χρησιμοποίησαν ευφυείς διοικητές κατά τη μεσαιωνική περίοδο.

Μάχη πάνω στον πάγο

Στις 5 Απριλίου 1242, η παγωμένη επιφάνεια της λίμνης Πέιπους (σε περιοχή ανάμεσα στη σημερινή Εσθονία και τη Ρωσία) φιλοξένησε ένα από τα πιο παράξενα -και σίγουρα πιο ολισθηρά- πεδία μάχης στην ιστορία.

Όταν οι Τεύτονες Ιππότες ετοιμάστηκαν να αντιμετωπίσουν τις δυνάμεις του πρίγκιπα Αλεξάνδρου Νιέφσκι της Ρωσίας, εκείνος εκμεταλλεύτηκε το έδαφος προς όφελός του: πήρε μια ισχυρή αμυντική θέση στην όχθη της λίμνης και περίμενε τους περίπου 2.500 ιππότες να διασχίσουν τον πάγο.

Όπως ήταν φυσικό, ο πάγος δυσκόλευε τους Σταυροφόρους να ελιχθούν. Οι ρωσικές δυνάμεις, αντίθετα, ήταν ελαφρύτερα οπλισμένες και εξοικειωμένες με τον πόλεμο σε αυτές τις φυσικές συνθήκες, και μπορούσαν να διατηρήσουν πιο εύκολα τη θέση τους.

Όταν οι δύο δυνάμεις συγκρούστηκαν, οι ιππότες άρχισαν να γλιστρούν και το επικίνδυνο έδαφος τους εξάντλησε. Όταν πλέον είχαν κουραστεί, ο Νιέφσκι εξαπέλυσε το ιππικό του για να τους αποτελειώσει. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, πολλοί Τεύτονες Ιππότες πέθαναν κατά την υποχώρηση, όταν ο πάγος έσπασε, εντείνοντας το χάος της λεγόμενης «Μάχης στον Πάγο».

Απελευθερώνοντας μέλισσες

Οι διοικητές του Μεσαίωνα αναζητούσαν πάντα κάτι που θα τους έδινε το πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης και κάποιοι ανακάλυψαν ένα ιδιαίτερο «βιολογικό όπλο»: τις μέλισσες.

Τον 11ο αιώνα, όταν ο Ερρίκος Α’ της Αγγλίας πολιορκήθηκε από τον Γάλλο Δούκα της Λωρραίνης, οι Άγγλοι υπερασπίστηκαν τα οχυρά τους εκτοξεύοντας κυψέλες με μέλισσες προς τα άλογα του εχθρού, προκαλώντας τέτοιο χάος που η πολιορκία εγκαταλείφθηκε.

Τα έντομα χρησιμοποιήθηκαν ξανά όταν ο βασιλιάς Ριχάρδος Α’, γνωστός ως Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος, ξεκίνησε την Τρίτη Σταυροφορία το 1189. Τα πλοία του δεν μετέφεραν μόνο στρατιώτες και άλογα -αλλά και κυψέλες με τους μελισσοκόμους τους.

Όταν ο Ριχάρδος αντιμετώπισε τις δυνάμεις του Σαλαντίν, σουλτάνου της Αιγύπτου και της Συρίας, κατά την Πολιορκία της Άκρας, οι Άγγλοι χρησιμοποίησαν καταπέλτες για να εκτοξεύσουν κυψέλες μέσα στην πόλη, προκαλώντας απόλυτο πανικό. Ήταν μια ασυνήθιστη αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική τακτική, καθώς η πόλη παραδόθηκε την επόμενη ημέρα.

Όταν δεν σκότωναν τον εχθρό

Η Μάχη του Μπρεμούλ το 1119 ήταν μία από τις σπάνιες περιπτώσεις στον ύστερο Μεσαίωνα όπου εν ενεργεία βασιλείς πολέμησαν απευθείας μεταξύ τους.

Η σύγκρουση μεταξύ του Λουδοβίκου ΣΤ’ της Γαλλίας και του Ερρίκου Α’ της Αγγλίας είναι επίσης μία από τις λιγότερο αιματηρές μεγάλες μάχες που έχουν καταγραφεί.

Περίπου 900 ιππότες συμμετείχαν και μόλις τρεις άνδρες σκοτώθηκαν. Ορισμένες πηγές αποδίδουν τον μικρό αριθμό θυμάτων στο γεγονός ότι και οι δύο πλευρές αποτελούνταν από χριστιανούς ιππότες, που μοιράζονταν ένα είδος «αδελφοσύνης», παρά το ότι ήταν εχθροί, και δεν επιθυμούσαν μαζική αιματοχυσία.

Άλλοι επισημαίνουν ότι οι ιππότες μπορούσαν να πλουτίσουν αιχμαλωτίζοντας ευγενείς και απαιτώντας λύτρα για την απελευθέρωσή τους -ποσά αρκετά για να εξασφαλίσουν μια οικογένεια για γενιές.

Έτσι, οι τακτικές ήταν ασυνήθιστες: τα οικονομικά κίνητρα επισκίαζαν τους στρατιωτικούς στόχους, και οι ιππότες πολεμούσαν προσεκτικά, προσπαθώντας να ακινητοποιήσουν και να αιχμαλωτίσουν τους αντιπάλους τους, αντί να τους σκοτώσουν.

Όταν η μάχη τελείωσε, 140 Γάλλοι στρατιώτες είχαν αιχμαλωτιστεί, αποφέροντας σημαντικά λύτρα στους Άγγλους νικητές. Οι τρεις νεκροί πιθανότατα σκοτώθηκαν κατά λάθος ή ενδεχομένως να ήταν απλοί στρατιώτες που δεν είχαν «αξία» ως αιχμάλωτοι.

Εκτοξεύοντας νεκρά ζώα, περιττώματα και ανθρώπους

Κυψέλες, μεγάλες πέτρες και φλεγόμενα βαρέλια πίσσας συγκαταλέγονταν στα πιο «καθαρά» αντικείμενα που εκτοξεύονταν στις μεσαιωνικές μάχες.

Όμως, η πολιορκητική τέχνη έφτασε στο αποκορύφωμα της αποστροφής όταν επιτιθέμενοι και αμυνόμενοι άρχισαν να εκτοξεύουν φρικτές οργανικές ύλες ο ένας στον άλλον.

Νεκρά άλογα, βοοειδή και άλλα ζώα πετάγονταν πάνω από τα τείχη για να διαδώσουν ασθένειες και να αποθαρρύνουν τους υπερασπιστές με μια φρικτή δυσοσμία.

Το 1340, επιτιθέμενοι εκτόξευσαν νεκρά ζώα στο κάστρο του Thun L’ Eveque στο Ενό (στη σημερινή βόρεια Γαλλία). Οι υπερασπιστές σύντομα διαπραγματεύτηκαν ανακωχή, επικαλούμενοι την ανυπόφορη δυσοσμία.

Οι αποκρουστικές αυτές τακτικές δεν σταμάτησαν εκεί: ζωικά και ανθρώπινα περιττώματα εκτοξεύονταν επίσης, με στόχο τη μόλυνση των υδάτινων πηγών και την εξάπλωση δυσεντερίας. Το πιο τρομακτικό απ’ όλα ήταν η εκτόξευση νεκρών αιχμαλώτων -μερικές φορές άρρωστων, άλλες εκτελεσμένων- ως «βιολογικά όπλα» αλλά και ως μέσο ψυχολογικού πολέμου.

Μεθώντας τον εχθρό

Το αλκοόλ χρησιμοποιούταν συνήθως για τον εορτασμό της νίκης, όμως η Αγία Όλγα του Κιέβου το χρησιμοποίησε για έναν πολύ πιο σκοτεινό σκοπό τον 10ο αιώνα.

Όταν οι Δρεβλιάνοι (μια ανατολικοσλαβική φυλή που κατοικούσε στη σημερινή Ουκρανία) δολοφόνησαν βάναυσα τον σύζυγό της, πρίγκιπα Ίγκορ, η Όλγα ξεκίνησε μια συστηματική εκστρατεία εκδίκησης.

Έχοντας ήδη σκοτώσει πολλούς πρεσβευτές των Δρεβλιανών, έστειλε μήνυμα ζητώντας να γίνει επιμνημόσυνο δείπνο για τον σύζυγό της -στο έδαφος των Δρεβλιανών και με τη συμμετοχή τους.
Φρόντισε να υπάρχει άφθονο μέλινο ποτό και περίμενε μέχρι οι εχθροί της να μεθύσουν σε κατάσταση λήθαργου.

Σε μια ωμή αλλά αποτελεσματική τακτική που παραπέμπει περισσότερο σε ιστορίες τύπου Game of Thrones, διέταξε τους συνοδούς της να σφαγιάσουν τους μεθυσμένους στρατιώτες. Η σύγκρουση ήταν σύντομη και αιματηρή, με περίπου 5.000 Δρεβλιανούς να σκοτώνονται.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google